Ankieta dla Rolnika – podsumowanie ankiety dotyczącej systemu jakości QGP w sektorze producentów zbóż
Ankieta miała na celu poznanie opinii producentów zbóż na temat:
- jakości ziarna,
- opłacalności produkcji jakościowej
- oraz potencjalnego wdrożenia systemu jakości QGP.
1. Profil respondentów
Struktura gospodarstw:
- do 100 ha – 60%
- 100–300 ha – 22,5%
- powyżej 300 ha – 17,5%
W badaniu dominowały więc małe i średnie gospodarstwa rodzinne.
2. Kanały sprzedaży ziarna
Najczęściej wskazywane sposoby sprzedaży:
- sprzedaż po magazynowaniu – 72,5%
- sprzedaż do pośrednika / punktu skupu – 60%
- sprzedaż do przetwórcy (młyn, paszarnia) – 40%
- sprzedaż z pola – 27,5%
- stałe umowy / kontrakty – 22,5%
Wniosek:
Rolnicy najczęściej magazynują ziarno i czekają na lepszą cenę, a sprzedaż kontraktowa nadal jest stosunkowo rzadka.
3. Ocena jakości produkowanego ziarna
Średnia ocena jakości: 4,1 / 5
Wniosek:
Respondenci generalnie bardzo dobrze oceniają jakość własnego ziarna.
4. Czy jakość wpływa na cenę?
Łącznie:
- Tak – 70%
- Nie – 30%
Wniosek:
Większość rolników uważa, że jakość ma wpływ na cenę sprzedaży.
5. Kluczowy problem: brak opłacalności jakości
Na pytanie, czy obecna premia cenowa za ziarno wysokiej jakości rekompensuje wyższe koszty produkcji:
Łącznie:
- TAK – 20%
- NIE – 80%
Najważniejszy wniosek ankiety:
Rolnicy uważają, że jakość jest ważna, ale rynek nie wynagradza jej w stopniu pokrywającym dodatkowe koszty produkcji.
To najistotniejszy sygnał płynący z badania.
6. Ocena systemu QGP
Czy QGP może zwiększyć konkurencyjność polskiego ziarna wobec importu?
Łącznie:
- TAK – 80%
- NIE – 20%
Wniosek:
System QGP jest postrzegany jako realne narzędzie budowania przewagi konkurencyjnej polskiego zboża.
7. Gotowość udziału w systemie QGP
Czy rolnicy chcieliby uczestniczyć w QGP?
Łącznie:
- TAK – 90%
- NIE – 10%
Wniosek:
Zainteresowanie udziałem w systemie jest bardzo wysokie.
8. Czy rolnicy zaakceptują wymogi systemu?
Przy gwarancji wyższej ceny:
Łącznie:
- TAK – 97,5%
To praktycznie jednomyślność.
Wniosek:
Rolnicy są gotowi spełniać:
- wymogi jakościowe,
- kontrole,
- dokumentację,
ale pod jednym warunkiem, że system musi zapewniać realną korzyść ekonomiczną.
9. Czy potrzebne dodatkowe wsparcie?
- Tak – 92,5%
- Nie – 7,5%
Respondenci wskazują potrzebę:
- dopłat,
- wsparcia wdrożeniowego,
- ograniczenia biurokracji,
- finansowania certyfikacji i badań.
Główne komentarze rolników (część otwarta)
Powtarzały się 4 motywy:
1. Cena musi być realnie wyższa
Najczęstszy przekaz: certyfikat bez premii cenowej nie ma sensu.
2. Nie mnożyć biurokracji
Rolnicy obawiają się nadmiernych formalności.
3. Warto połączyć QGP z istniejącymi systemami
Pojawiły się sugestie integracji z:
- Integrowaną Produkcją
Integrowana produkcja roślin (IP) jest systemem jakości żywności, który wykorzystuje postęp techniczny i biologiczny w uprawie, nawożeniu i ochronie roślin, przy jednoczesnym minimalizowaniu negatywnego wpływu na środowisko naturalne i zdrowie ludzi. Celem IP jest uzyskanie wysokiej jakości plonów, wolnych od nadmiernych pozostałości środków ochrony roślin, metali ciężkich, azotanów i innych substancji szkodliwych. System ten odpowiada również na rosnące oczekiwania konsumentów dotyczące atrakcyjnego wyglądu i wartości odżywczych produktów roślinnych
- GAP
W 1997 roku powstał system zapewnienia bezpieczeństwa żywności nieprzetworzonej obejmujący produkcję roślinną, ogrodniczą, sadowniczą i zwierzęcą, początkowo znany jako EUREGAP. Jest to standard międzynarodowy i dobrowolny.
Powstał z inicjatywy sieci detalistów, zrzeszonych w europejskiej organizacji EUREP, których inicjatywą było ustalenie jednolitych procedur oraz wspólnych standardów produkcji rolnej. Bezpośrednio z tych celów wywodzi się nazwa tego standardu brzmiąca Good Agricultural Practice tzn. Dobre Praktyki Rolnicze.
- GMP+
- REDcert
System REDcert to międzynarodowy system certyfikacji zrównoważonego rozwoju, który wspiera przedsiębiorstwa w branży spożywczej i paszowej w wdrażaniu wymagań dotyczących zrównoważonego rozwoju.
4. Potrzebne zaangażowanie skupów i przetwórców
Padło trafne pytanie:
Czy skupy, eksporterzy i przetwórcy rzeczywiście są gotowi płacić więcej za jakość?
To kluczowa kwestia dla powodzenia QGP.
Podsumowanie końcowe
Wyniki ankiety pokazują, że producenci zbóż:
- wierzą w znaczenie jakości
- wysoko oceniają jakość własnej produkcji
- widzą potencjał systemu QGP
- są gotowi wejść do systemu
Jednocześnie jasno wskazują, że sukces QGP zależy od trzech warunków:
- realnej premii cenowej za jakość
- prostych i przejrzystych zasad
- wsparcia finansowego i organizacyjnego dla producentów
Podsumowanie ankiety – Przetwórcy / Handlowcy / Skupy (QGP)
1. Kto odpowiadał?
Struktura respondentów:
- handel / skup
- produkcja pasz
- przetwórstwo
- eksport
- inne
Wniosek
Dominują firmy będące bezpośrednim ogniwem między rolnikiem a rynkiem (skupy, handel). To ważne, bo to właśnie oni w praktyce decydują, czy jakość jest premiowana cenowo.
2. Jak oceniana jest jakość dostępnego ziarna?
Średnia ≈ 3,6 / 5
Wniosek
Ocena jest umiarkowanie dobra, ale niższa niż samoocena rolników (4,1/5).
To ciekawa rozbieżność:
- rolnicy: „produkujemy dobre ziarno”
- przetwórcy/skupy: „jest nieźle, ale bywa nierówno”
3. Największe problemy przy zakupie ziarna
Najczęściej wskazywane:
- niestabilne parametry jakościowe
- zanieczyszczenia
- brak stabilności dostaw
- brak powtarzalności jakości
- problemy z identyfikacją pochodzenia
Wniosek
Rynek nie narzeka najbardziej na „złą jakość”, ale na:
brak przewidywalności i powtarzalności.
Dla kupujących problemem jest sytuacja, gdy:
- jedna partia jest dobra,
- kolejna już nie spełnia parametrów.
To argument za wdrożeniem systemu QGP.
4. Czy QGP jest potrzebny?
Odpowiedzi:
Łącznie:
- TAK – 8 (≈67%)
- NIE – 4 (≈33%)
Wniosek
Większość rynku widzi potrzebę systemu jakości, ale entuzjazm jest mniejszy niż po stronie rolników.
Rolnicy: 90% za
Przetwórcy/skupy: 67% za
Czyli handel jest bardziej ostrożny.
5. Czy firmy zapłacą więcej za QGP?
Łącznie:
- TAK – 5 (≈42%)
- NIE – 7 (≈58%)
To kluczowy wynik.
Najważniejszy problem: Rolnicy oczekują wyższej ceny.
Rynek odpowiada:
„Niekoniecznie jesteśmy gotowi płacić więcej.” To pokazuje główną barierę wdrożenia QGP.
6. Jaką premię cenową rynek widzi?
Rynek nie ma jeszcze wypracowanego modelu wyceny. Najczęstsza odpowiedź: „trudno powiedzieć”, To sugeruje, że firmy chcą najpierw zobaczyć:
- standard jakości,
- koszty wdrożenia,
- popyt klientów.
7. Czy możliwe jest oddzielne magazynowanie?
Dobra wiadomość: większość infrastruktury już istnieje. Czyli logistycznie QGP jest wykonalne.
8. Preferowany model skupu QGP
Najbardziej akceptowane:
- umowy kontraktacyjne
- długoterminowa współpraca
- system premii jakościowej
Bardzo ciekawy wniosek:
Firmy wolą przewidywalność niż premiowanie ad hoc.
Czyli preferowany model to raczej:
❌ nie: „przywieź ziarno, może dopłacimy”
✅ tak: „ustalamy parametry wcześniej i kontraktujemy”
9. Czy QGP pomoże marce polskiego ziarna?
Łącznie:
- TAK – 7 (~58%)
- NIE – 5 (~42%)
Wniosek – Tu rynek jest podzielony.
Część wierzy w branding, a część uważa, że:
- cena,
- parametry,
- dostępność
są ważniejsze niż sam znak jakości.
10. Czy firmy chcą współtworzyć QGP?
Tu widać ostrożność. Wielu respondentów mówi wprost: najpierw pokażcie konkretny model działania.
Kluczowe porównanie: Rolnicy vs Rynek
| Pytanie | Rolnicy | Przetwórcy / skupy |
| QGP potrzebny | 80–90% | 67% |
| Gotowość udziału | 90% | umiarkowana |
| Gotowość do zapłaty więcej | oczekują premii | tylko 42% gotowych |
| Główna bariera | brak opłacalności | niepewność biznesowa |
Najważniejszy wniosek całego badania
Obie strony zgadzają się, że:
✅ jakość ma znaczenie
✅ powtarzalność jakości jest problemem
✅ QGP może uporządkować rynek
Ale – istnieje luka oczekiwań:
Rolnicy:
„Wejdziemy, jeśli dostaniemy wyższą cenę.”
Handel / przetwórstwo:
„Zapłacimy więcej tylko wtedy, gdy zobaczymy realną wartość biznesową.”
Rekomendacja
Wyniki ankiet pokazują, że:
- Zarówno rolnicy/producenci, jak i rynek dostrzegają potrzebę standaryzacji jakości ziarna.
- Kluczowym wyzwaniem dla wdrożenia QGP nie jest sama akceptacja systemu, lecz zbudowanie modelu biznesowego, który jednocześnie zapewni rolnikom premię cenową, a odbiorcom realną wartość handlową i logistyczną.
